Alied Kammenga

Haar zoon is een paar jaar geleden overleden. Het hele dorp kende hem en hij ging naar een aangepaste school. Elke avond voor het eten, ging hij voor in gebed.
‘Hij sprak Onze Vader woord voor woord,’ vertelde ze, ‘maar hij stotterde telkens bij het woord ‘schuldenaren’ en dan begon hij weer van voor af aan. Als ik hem hielp, werd hij boos maar na een paar herstarts moest ik hem wel helpen want anders werd het eten koud.’
We gniffelden er samen om.

‘Ik heb dat gebed ook tegen mijn moeder gezegd’, vertelde ik haar. ‘Toen ik een paar dagen voor haar dood bij haar op bezoek ging, heb oude liedjes voor haar gezongen en ben ik zelfs Onze Vader gaan bidden. Ik weet niet of ze er iets aan had maar het was het enige dat ik nog wist van mijn zondagschoolperiode.’
‘Ze heeft er vast van genoten,’ zei de vrouw terwijl ze nog een kopje koffie voor me inschonk.

Een paar uur later reed ik naar huis en dacht ik na over het woordje ’schuldenaren’ waar haar zoon steeds over struikelde. Vergeef ons onze schulden gelijk wij vergeven onze schuldenaren.
’Niemand is zonder schuld,’ had de vrouw nog tegen me gezegd, ‘als je wijst naar een ander zegt dat ook wat over jezelf.’

Misschien roep ik heel hard dat ik een hekel aan oneerlijkheid heb in de hoop dat iedereen eerlijk tegen me is. Zo zit het leven niet in elkaar. Onze eigen kleine oneerlijkheden zien we door de vingers maar al gauw schuift de grens en voordat je het weet, is er een groot leugen geboren. En wees dan nog maar eens eerlijk naar de ander.

Van mezelf noem ik het leugentjes. Maar als een ander het doet, is mijn vertrouwen voorgoed geschonden. Met die houding heb ik het mezelf moeilijk gemaakt. Als mijn vertrouwen weg is, sluiten de luiken en valt er niet meer met mij te praten. De discussie verhard en voordat je het weet zijn de jaren verstreken en sta je elkaar naar het leven. Zo is het tussen mijn moeder en mij gegaan. Het contact tussen ons was er al jaren niet meer en ik wilde het gelijk aan mijn kant te krijgen. Ik vond dat ik de waarheid sprak, keek alleen maar naar de fouten van de ander en ondertussen was ik de band met mijn familie kwijt. Pas toen ze in haar laatste dagen was, kon ik weer gewoon met haar praten.

Vaak geven we onszelf een goede reden voor onze oneerlijkheden. We jatten een pen van de baas want er liggen pennen genoeg. We verbergen een gebrek van de auto die we te koop aanbieden. We zwijgen, we kijken weg, we schuiven met feiten, we liegen en we roddelen. En het is zo verleidelijk.

We oordelen scherp over de splinter van de ander en we vergeten de balk in ons eigen oog.

Ik las laatst een onderzoek waarin stond dat er tegen bekenden steviger wordt gelogen dan tegen vreemden. Misschien levert het liegen je een (financieel) voordeel op maar het kan ook een overlevingsmechanisme zijn omdat je de relatie met de ander niet kwijt wilt.

Je stopt je oneerlijkheid weg, overtuigt jezelf dat het gewoonweg niet gebeurd is en in dit Grote Zwijgen heeft het alle ruimte om te groeien tot een Grote Misstap. Nu is het zo groot dat je het nog verder wegstopt en het steeds moeilijker wordt om op te biechten. Je hoopt dat niemand er achter komt en als er toch iemand het je op de man af vraagt, lieg je stellig omdat je bang bent de band met je dierbaren te verliezen. Of je baan. Of je vriendenkring.

Je hebt dus meer schuldigen onder de mensen die dichtbij je staan dan je denkt. Je bent omringt door andermans oneerlijkheden. En stiekem weet je dat want je doet het zelf ook. Ik poets mijn fouten weg zodat de ander in mijn leven blijft. Ik spreek kwaad over een ander zodat ik de goeie ben. Het is menselijk.

Ik ben de schuldenaar van een ander. Het sluipt er in en glipt soms uit mijn handen. Tegenwoordig leer ik er van, probeer ik mijn fouten op tijd recht te zetten en ben ik milder naar mezelf. Ik vergeef het me en doordat ik het mezelf vergeef, vergeef ik het de schuldigen om mij heen ook.

Wie zonder zonde is, werpe de eerste steen. En ook: wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet. En deze: verbeter de wereld, begin bij jezelf. Ach, die zondagsschooljaren hebben me een paar goede handvatten voor het leven gegeven. Ik doe mijn best. Jij ook?