Alied Kammenga

Midden in coronatijd, ergens tussen twee lockdowns in, ging ik op cursus. Een training voor het begeleiden van familieopstellingen. Ik had er zin in. Ik had er zelf een paar gedaan in de jaren daarvoor en degene die ze begeleidde, had nu een select groepje gevormd dat hij de kneepjes van het vak ging leren.

Het werd een grote flop.

De meester vond dat zijn inzichten dicht bij de waarheid zaten. Als we doorvroegen, gaf hij aan dat dat ‘systemisch’ was of dat hij het ‘in het veld’ zag. Ik weet niet of hij het echt gezegd heeft of dat ik het later zelf heb ingevuld, maar ik zou zweren dat hij de uitdrukking ‘hand van God’ heeft gebruikt.

Zijn inzichten waren soms ronduit vernederend. Zo liet hij een medestudent op de grond voor een spiegel zitten zodat hij, je raadt het al, eens goed naar zichzelf kon kijken.

Lekker simpel.

Ik vond het kleinerend.

Meester ging door met de les.

‘Maar we zijn nog niet compleet,’ zei ik, wijzend naar degene die nog voor de spiegel zat. Daar had Meester geen boodschap aan. Hij vroeg of ik mijn stoel iets wilde aanschuiven zodat de cirkel weer gesloten was.

Tijdens een lunchpauzewandeling vertelde een andere medestudent me dat een paar weken daarvoor haar zoon plotseling was overleden. Ze zag deze training als een beetje afleiding in een ontzettend moeilijke tijd.

Aan het einde van die middag sprak Meester haar in de groep luid en duidelijk aan. Haar inzet was onvoldoende en haar slome houding beïnvloedde de rest van de groep, vond hij. De volgende dag verwachtte hij een actieve instelling, anders had hij liever dat ze wegbleef.

We waren met stomheid geslagen.

Maandenlang heb ik gedacht dat hij niet wist van haar intense verdriet. Toen ik haar later nog eens sprak, bleek dat hij vooraf wist wat er in haar leven was gebeurd.

Dit en nog een paar andere akkefietjes kleurden de training.

Halverwege een trainingsdag had ik genoeg van zijn gewauwel en ben ik opgestaan en vertrokken om nooit meer terug te keren. Ik was niet de eerste die stopte en ook niet de laatste.

Het klinkt als een nutteloze investering. Dat was het ook. Ik heb er niets van opgestoken en naar mijn geld kon ik fluiten.

Of toch niet?

Meester vertelde graag over zijn eigen leven. Hij was ook openhartig over de Ritalinnetjes die hij af en toe tijdens de training nam. Hij was niet verslaafd, zo zweerde hij, want de dokter had ze voorgeschreven.

Een paar weken geleden zag ik een interview met een man die als puber verslaafd was geraakt aan Ritalin. Hij vertelde dat zijn hoofd er rustig van werd en dat hij dacht dat hij de hele wereld aankon. Hij blufte tijdens examens en sollicitatiegesprekken en voelde zich onoverwinnelijk. Een beetje grotesk werd hij ervan. Ik sprak erover met K, de vriend die ik tijdens die training bij Meester had leren kennen. Er vielen een paar kwartjes…

Een andere situatie speelde bij een Meesteres. Niet die van de SM, maar eentje van het soort dat overtuigd is van haar eigen visie en zich spiritueel coach noemde.

Ik liep in diezelfde coronaperiode bij haar omdat ik intens verdrietig was over een relatiebreuk en een langslepende familiekwestie.

Ze wist precies wat ik moest doen.

‘Wees blij dat je van hem af bent want Indische jongens zijn niet te vertrouwen,’ zei ze tot mijn verbazing toen ik een klein tipje van de sluier over mijn ex oplichtte.

Ik klapte dicht.

Ze had het niet door.

Ze was ervan overtuigd dat ze me het juiste advies had gegeven.

Toen ik een uur later mijn jas aantrok, vertelde ze over een verdrietige liefdesbreuk in haar eigen leven, dertig jaar geleden. Hij mocht van zijn Indonesische familie niet met haar omgaan en trouwde uiteindelijk met een door zijn familie goedgekeurd meisje, zonder het aan Meesteres te vertellen.

De sessie daarna wilde ik mijn familiekwestie bespreken, maar er gebeurde precies hetzelfde. Ik begon te vertellen over mijn zus. Meesteres viel me al snel in de rede en zei dat ze haar volkomen begreep.

Ik zweeg.

Familiekwestie van tafel.

Bij het afscheid, een uurtje later, vertelde ze me over een slepende rechtszaak die een deel van haar familie na het overlijden van haar moeder tegen haar had aangespannen. Binnenkort zou er weer een zitting zijn. Ze vond het allemaal heel onredelijk want als oudste kind had zij toch speciale verantwoordelijkheden voor haar moeder gehad, vond ze.

Er zijn veel mensen die een beroepskeuze maken vanuit hun eigen ervaringen en misschien ook vanuit iets waarvoor ze destijds zelf geen oplossing konden vinden. Zo is een buurmeisje van heel lang geleden medicijnen gaan studeren omdat ze het zo oneerlijk vond dat haar lievelingstante was gestorven aan een ongeneeslijke ziekte. Het motiveerde haar enorm. Ze studeerde keihard om steeds dichter bij haar doel te komen. Toen ik haar ouders jaren geleden sprak, werkte ze inmiddels aan de derde internationale universiteit en maakte ze deel uit van een selecte groep jonge, gespecialiseerde onderzoekers.

Dat is prachtig. Maar oude pijn kan ook tunnelvisie veroorzaken.

Meester en Meesteres waren niet in staat om hun eigen pijn buiten de begeleiding van hun cliënten te houden. Hun eigen verhaal was het filter geworden waardoor ze naar het verhaal van een ander keken.

En juist deze scherpe mening van mij — ik had het nog niet verteld maar je begreep waarschijnlijk al dat ik ook vroegtijdig bij Meesteres ben gestopt — zorgde ervoor dat ik recentelijk aan mezelf ging twijfelen. Afgelopen zomer heb ik veel nagedacht over de vraag of ik mij als Knobbelervaringsdeskundige wil presenteren.

Ik heb besloten dat niet te doen.

Het afgelopen halfjaar ging het niet zozeer over Knobbel. Voor mij natuurlijk wel, maar in de verhalen die ik erover wil vertellen gaat het veel meer over het pad dat ik liep.

En mijn motto is al jaren: doe niet wat ik doe. Voel wat goed is voor jou.

Ik wil niet in een valkuil stappen en gaan verkondigen dat iedereen het moet zien zoals ik het zag. Mijn ervaring is van mij. Een ander heeft zijn eigen verhaal, zijn eigen afwegingen en zijn eigen pad. Ik wil niemand iets opleggen.

Juist niet.

Ik wil mensen kriebelen.

Ik ben geen ervaringsdeskundige.

Ik ben een kriebeldeskundige 🤣